De historie van Smit Dordt (EMF Dordt)

Smit Dordt 1911

Bij de geschiedenis van Smit Slikkerveer zijn we EMF Dordrecht al tegengekomen. De vennootschap Willem Smit Slikkerveer en Co. is opgericht op 1 november 1882. In 1883 wordt het eerste bedrijfsgebouw in gebruik genomen. Het verzorgen van elektrisch licht werd het eerste speerpunt. Het daarbij niet alleen om de booglampen, maar ook op de dynamo’s door stoommachines aangedreven. In 1886 werd Willem Smit medeoprichter van de N.V. Elektrische Verlichting Kinderdijk met de eerste particuliere elektriciteitscentrale van ons land. De uitvinding van Edison van de gloeilamp in 1879, die overigens betwist wordt gevolg door een gloeilampenfabriek in Rotterdam en van Philps in Eindhoven in 1891 brachten een enorme vooruitgang in de bestaande verlichtingstechnieken.

Rond 1900 omvat het productie pakket stoom-,gelijkstroom-, draaistroom- en wisselstroommachines, daarnaast de bijbehorende apparatuur zoals aanzet apparaten en transformatoren. Door de voorzieningen voor openbare elektriciteitscentrales een snelle vlucht namen moesten Willen Smit steeds verder uitbreiden, terwijl zijn oude wens te specialiseren meer en meer verloren ging. Door gebrek aan ruimte en ook personeel werd besloten voor draaistroommotoren en transformatoren elders fabrieken te bouwen. Slikkerveer zou dan de speciale machines en apparaten gaan produceren.

In Slikkerveer was te weinig ruimte en Willem Smit wilde alleen speciale machines en apparaten maken. Daarom wilde hij elders fabrieken bouwen. In 1910 had hij in Dordrecht een terrein gevonden waar een motorenfabriek kon worden gebouwd. Door de financiële deelname van Willem Smit en zijn neef Boogaert persoonlijk kon Dordt zonder financiële steun van Smit Slikkerveer worden opgezet.

Oprichting EMF Dordt : NRC 19-04-1911.

De NV Willem Smit & Co Electromotorenfabriek werd opgericht bij akte van 03 april 1911 door Willem Benjamin Smit en W.A. Bogaerdt.  Het beperkte zich tot kleine motoren met de hoogste kwaliteit tegen de laagste prijs. Willem Smit werd er directeur tot hij zich in 1913 eruit terugtrok. Zijn neef Bogaerdt nam de directie over en bleeft tot 1938 enig directeur. In dat jaar werd dhr. Pieter Barendsen tot mede-directeur benoemd.

W.A. Bogaerdt en Willem Benjamin Smit (oprichters van Smit Dordt (EMF Dordt).

Oorspronkelijk mochten de motoren niet groter zijn dan 15 pk, grotere motoren dienden in Slikkerveer gemaakt te worden. Die grens werd in 1914 opgetrokken tot 18 pk en een jaar later tot 30 pk. Klanten wilden echter in Dordt ook motoren boven de 30 pk kunnen kopen. Ze vonden het lastig met twee leveranciers, maar ook de prijs was in Slikkerveer veel hoger omdat het daar geen serieproductie was. In 1915 werd de fabriek in Dordt al uitgebreid. De in Dordrecht naast gelegen klinknagelfabriek werd gekocht waardoor uitbreidingen van de motoren fabriek mogelijk werden. De beide bedrijven werden min of meer concurrenten van elkaar. Om verdere problemen te voorkomen werd in 1918 de onderlinge banden verbroken. De naam van de fabriek in Dordt moest nu ook veranderd worden. De keus viel op NV Electromotorenfabriek Dordt. Het Smitvignet werd vervangen door EMF Dordt.

Na de beurskrach van 1929 ging het ene na het andere bedrijven failliet en werden veel inwoners van Dordrecht werkloos. Velen vonden toen een baan bij EMF Dordt, die ogenschijnlijk weinig van de last had van de crisis, want er was veel vraag naar elektromotoren.

Willem Smit & Co's Electromotorenfabriek Dordrecht. (1916)

Luchtfoto EMF Dordt 1920.

Smit Dordt draaistroommotor 1913 (bron Holec Krant 1980)


Advertentie 12-01-1914 Smit Dordt (Leeuwarder Courant).


Advertentie Smit Dordt 16-09-1914 (Leeuwarder courant).




In 1912 zocht men vertegenwoordigers voor EMF Dordt.

14-daags tijdschrift electrotechniek 1918. Archief Smit Transformatoren.


Naamsverandering 1918 (Archief Smit Transformatoren)

EMF Dordt montage electrische motoren 1930 - 1940.

Bron: Leeuwarder Courant 21-12-1937

EMF Dordt fabriek 1940 (geheel rechts op de foto zie je de motor op het dak).


Industriekalenders 1941/1942 EMF Dordt

Reclame 1942. (Bron: Holec Hist. Genootschap).


Poster EMF Dordt motor (doorsnede). Bron: Holec Hist. Genootschap.

Reclamekunstenaar Bernard Leemker 16-03-1950

Hieronder 4 prachtige foto's van EMF Dordt jaren veertig/vijftig ??

Vervoer EMF Dordt (1940 - 1950 ?) Bron: Holec Krant 1981

Persmachines EMF Dordt vijftiger jaren. Bron: Archief EMF Dordt.

Wikkelarij EMF Dordt (Jaar ?) Bron: Archief EMF Dordt.

Expeditie EMF Dordt jaar ?? Bron: Archief EMF Dordt.


Wikkelen Enkol motoren EMF Dordt. Bron Archief EMF Dordt.

Verticale koelwaterpompmotor met aangebouwde lucht-waterkoelers. Bestemd voor Shell-Nederland te Rotterdam 3000 pk 500o/m 3000V.
Bron: Archief EMF Dordt.

Bij EMF Dordt vierde men in 1951 het 50 jarig bestaan. (zie onderstaande foto).

Klik op de foto voor een vergroting van de complete foto.

In 1960 werd door aandelenruil E.M.F. Dordt in 1960 opgenomen in Smit Nijmegen.


Jaarbeurs 1963 EMF Dordt/Smit Nijmegen. Bron: Archief EMF Dordt.


Na de overgang van Smit Nijmegen in Holec in 1969 bleek dat de sector electrische motoren voor de afzonderlijke ondernemingen een moeilijk gebied vormden. Verwacht werd dat door de volledige integratie van EMF in Heemaf er een beter rendement zal komen. De omzet maakt ruim 1/4 van de totale omzet uit.

De energiecrisis ingezet in 1973 ging ook Heemaf niet voorbij. Er kwamen op diverse plaatsen onderbezettingen en de marges (verschil tussen opbrengst en kostprijs) daalden scherp. Dit leidde in 1975 tot een verliessituatie. EMF was vanaf 1969 in Heemaf geïntegreerd. Vanaf 1974 namen de problemen vooral in Dordrecht toe. Eind 1976 werden door de slechte omstandigheden een aantal maatregelen bekend gemaakt en niet alleen voor de situatie in Dordrecht. Dordrecht werd wel hard getroffen. Alle activiteiten worden overgebracht naar Hengelo. 40 tot 50 medewerkers kunnen mee naar Hengelo. Voor de overige 200 werknemers zijn er geen zinvolle arbeidsmogelijkheden. Getracht wordt ze elders onder te brengen o.a. bij andere Holec werkmaatschappijen. In 1977 werden deze veranderingen doorgevoerd.

Bron: Archief Eaton, Smit Mededeelingen, Wily Ahlers.

Hieronder een oude film van de stad Dordrecht uit 1926. Volgens mij is er niets gefilmt van Smit Dordt of EMF Dordt, maar dit neemt niet weg dat het een uniek stukje (stomme) film is.

Bron: Rijksfilmarchief