Van Hazemeyer naar Eaton in 100 jaar


Floris Hazemeyer (geheel links) nog in dienst bij Electrotechnisch bureau Hofstede Crull & Willink (1900-1906)

In mei 1900 begint Floris Hazemeyer als leider van de technische afdeling bij het Electrotechnisch bureau van Hofstede Crull & Willink in Hengelo. Hij houdt zich hoofdzakelijk bezig met de produktie van kleine electriciteitscentrales. Hij blijkt een creatief en vaardig medewerker. In 1906 vertrekt hij om voor zichzelf te beginnen. Hofstede Crull was daar niet blij mee. Zijn schoonvader Johan Friesendorp schijnt daar nogal op aangedrongen te hebben. Die had liever een ondernemer dan een werknemer als schoonzoon..

In het grootboek van de Heemaf uit 1906 lezen we het volgende: 8 juli De Heer F. Hazemeijer heeft den 8 juli onzen dienst verlaten en is voor eigen rekening zaken begonnen.

De eerste fabrieksgebouwen: links het eerste fabrieksgebouw aan de Marskant (1907)
en rechts de fabriek aan de Haaksbergerstraat (1909).

Op 12 juli 1907 startte Floris Hazemeyer in een oude textielfabriek aan de Marskant 43 te Hengelo een vennootschap onder firma. De vennootschap had ten doel de ontwikkeling en de fabricage van schakelmateriaal voor laagspanning. De eerste opdracht was de vervaardiging van twaalf bliksemafleiders.

Floris Hazemeyer is hier 36 jaar. Bron: HHG.

In 1909 huurt hij een pand van de firma Dikkers aan de Haaksbergerstraat. In 1913 werd de firma F. Hazemeyer & Co. omgezet in een N.V. Floris Hazemeyer wordt de commerciele directeur en W.F.H. Jansma van der Ploeg wordt technisch directeur. Een jaar later komt er de nieuwbouw aan de nu Tuindorpstraat.


1914 - Tuindorpstraat 61

Medewerkers van de fabriek van Hazemeyer (Tuindorpstraat rond 1914).


Uitbreiding fabriek 1916

In het begin maakte hij o.a. toneelregelweerstanden.



Hij kreeg al gauw het idee dat de toekomst in beschermd schakelmateriaal zou liggen. Op een foto rond 1916 zien we de eerste elf personeelsleden. Van drie weten we zeker dat zij er meer dan 40 jaar werkzaam bleven.


Eerste personeel fabriek Haaksbergerstraat.

Fabriek Hazemeyer 1914	Magazijn Hazemeyer 1917

Gedeelte boorderij 1916

Oude reclame van Hazemeyer, bron: archief Smit Transformatoren.



Eerste aandelen uitgifte 22-03-1919 (Centrum).

Het productieprogramma onderging in de loop van de jaren belangrijke uitbreidingen en vernieuwingen, o.a. door invoering van gietijzeren kastenbatterijen, gesloten schakelmaterieel en compacte schakelsystemen voor middenspanning.

Oude prijscourant schakelkasten uit 1926

In januari 1920 vierde men het 12 1/2 jarig bestaan. Het personeel schonk een herinneringstableau aan de directie.


In de periode tot na de Eerste Wereldoorlog groeide het bedrijf qua grootte en aantal personeels snel. In 1921 zijn er als 300 personeelsleden en is 6.000m2 vloeroppervlakte in gebruik. Het totale terrein is dan inmiddels 2,2 ha.



Personeelsadvertenties 28-05-1927 (links) 07-05-1927(rechts).

November 1926 werd Floris Hazemeyer met zijn auto aangereden
Hij herstelde vrij snel van zijn verwondingen.

De Drie Meren 08-09-1928.

In 1930 vinden bij Hazemeyer al 1000 mensen een baan en is het grondoppervlak toegenomen tot 3,3 ha. In de crisisjaren zien we ook een terugval in omzet en personeelsleden, met een dieptepunt in 1923.

Juli 1932 viert men het 25 jarig bestaan van Hazemeyer. Ter gelegenheid van dit jubileum wordt een gedenkboek uitgegeven.

Hieronder een aantal foto's uit dat gedenkboek uit juli 1932

Boekhouding Hazemeyer 1932


Telefooncentrale Hazemeyer 1932


Kleinmontage Hazemeyer 1932


Schrijfkamer Hazemeyer 1932 F. Zwiebel, J. Pleiter, J. Huisinga, D. de Groot, H.S. Wichems, G. Brinkate.


Montagehal Reyrolle en bankwerkerij 1932


Nikkelafdeling 1932 (H.G.J. Vrielink, H.B. Eijsink, H.J. Nijhof, J.H. Schopha? , G.H. Jannink)


Tekenkamer Reyrolle 1932 (A. Boll, A. Assink, A. Ballerink, J. Eshuis, H. I. Beijtelink, I.M. Pley, G.I.M. van de Stralen, Mevr. J.D. Mors, Mevr. I.B. Veneberg en dhr. J. Blokland.)

Einde werktijd bij Hazemeyer (dertiger jaren).

Floris Hazemeyer voorziet een steeds groeiende energiemarkt, zowel in ons land als in Europa. Daarom besluit hij een eigen hoogspanningslaboratorium te bouwen van 30 bij 12 meter met een hoogte van 10 meter. De maximale bereikbare spanning is 1.000 kV.

Op 22 augustus 1939 overlijdt Floris Hazemeyer. Tijdens zijn begrafenis maakte de rouwstoet een rondgang over het fabrieksterrein, waar het voltallige personeel in stlte de overledene hulde bracht.



Tijdens een bombardement op zaterdag 18 maart 1944 door de Royal Air Force werd Hazemeyer zwaar getroffen. De opbouw werd snel ter hand genomen en vooral na de oorlog voortvarend aangepakt.

Fabriek Hazemeyer na bombardement 1944

Na de Tweede Wereldoorlog had de Nederlandse industrie vooral aandacht voor de Wederopbouw, de export werd vergeten. Maar de binnenlandse markt was te klein. De kleinere Nederlandse bedrijven konden niet op tegen de veel grotere buitenlandse bedrijven. Er volgde overleg om tot samenwerking te komen.

In 1946 volgde directeur dipl. ing. J.H.A. Alpherts, Jansma van der Ploeg op die om gezondheidsredenen moet stoppen. Wel blijft hij technisch adviseur. In augustus 1947 overlijdt hij echter vrij plotseling. Hij was sedert 1913 directeur van de onderneming.


Directeur Jansma van der Ploeg

Tot 1953 voert Alpherts samen met H. Top de directie. Na de oorlog volgt eerst een lange periode van opbouw. Tot onderdirecteuren worden benoemd de heren J. Hazemeyer, H.J. Horstman en J. Labruyere. Pas in 1947 zijn alle machines weer in gebruik na de heftige bombardementen in maart 1944. Begin 1947 zijn er in totaal 1078 werklieden en beambten.

In de loop van 1946 werd aan het bedrijf een officieel erkende medische dienst verbonden, gecombineerd met de bedrijven van Stork en Dikkers. In 1947 verschijnt voor het eerst "de Hazelaar", het maandblad voor het personeel. Gebrek aan geschoold personeel werkt nog remmend op de productievergroting. De binnenlandse behoefte is dermate groot dat de export niet noemenswaardig vergroot kon worden. Het gebrek aan arbeidskrachten in Hengelo was de reden om in Emmer-Compascuum een montage werkplaats op te richten. Ook werd Breukelen ingeschakeld om de productie van Hengelo te vergroten. Het gevolg was dat in 1949 de omzet ten opzichte van 1948 met 40% steeg. Vanaf 1953 werd een nieuwe vermogensschakelaar onder de naam "Conel" in productie genomen. Om gezondheid redenen legde directeur H. Top zijn functie neer. Hij was vanaf 1911 ononderbroken in dienst van Hazemeyer. Joh. Labruere volgde hem als directeur op. In het midden van de vijftiger jaren wordt het moeilijker geschoold personeel aan te trekken. Dit ondermeer door het huizenprobleem dat Hengelo kent. Uit nood begint Hazemeyer zelf met de woningbouw.

In 1956 komt een nieuw kortsluitlaboratorium gereed. Ook vindt de introductie van nieuwe producten plaats waaronder de L-Conelschakelaar voor 50.000 Volt. Op 4 februari 1956 wordt de Ondernemingsraad officieel geïnstalleerd. Stijgende loonkosten konden worden opgevangen door een verhoogde productie, welke kon worden bereikt door de vele investeringen. In 1957 bestaat Hazemeyer 50 jaar. Het is een reden om een groot feest te vieren. Door personeelsleden wordt de Hazemeyer revue opgevoerd. Bij de Hengelose Haven wordt 18.000 m2 grond aangekocht om in de toekomst tot uitbereiding van het bedrijf te kunnen overgaan. Het Magnefixprogramma voor uitgebreid tot 12.500 Volt. Op laagspanningsgebied vindt de vervolmaking van het systeem Capitole plaats. In 1958 wordt in Eindhoven een nieuw gebouwde verkoopkantoor met magazijn en werkplaats in gebruik genomen.

Bij het Twente kanaal wordt in 1962 de Magnefixfabriek in gebruik genomen.

Rond de zestiger jaren proberen Nederlandse bedrijven samenwerkingsvormen te vinden. Dit is nodig om op de internationale markt mee te kunnen spelen in grote projecten. Eerst proberen Smit transformatoren uit Nijmegen te gaan samenwerken met Smit Slikkerveer, EMF Dordrecht en Coq in Utrecht. Maar in 1962 neemt Heemaf Smit Slikkerveer over. In 1963 volgt er een samenwerking met Hazemeijer en ontstaat een nieuw elektrotechnisch bedrijf dat de naam Holec gaat dragen (de zgn. kleine Holec). Wel blijven de drie bedrijven in eerste instantie zelfstandig hun beleid voeren. De Holecdirectie wordt gevoerd door de directeuren van Hazemeyer en Heemaf.

In 1964 gaan Coq en Smit Slikkerveer samenwerken. Zij gaan in 1969 op in Holec. In 1969 treedt ook Smit Nijmegen toe. Het wordt echter erg moeilijk de bedrijven echt te laten samenwerken. Als de conjunctuur ook gaat tegenwerken komen er moeilijke tijden. Elk van de deelnemende bedrijven krijgen te maken met reorganisaties en massa ontslagen. In 1989 komt er dankzij "bedrijvendokter" Joep van der Nieuwenhuiyzen de redding. Hij neemt Holec over en het wordt een onderdeel van het Begemann concern. Een aantal goede jaren volgen, maar dan komt ook Begemann in de problemen. Holec wordt in verkoopbare delen gesplitst.

Maar in 1994 en 1995 stoot Begemann, dat in de problemen is gekomen Holecdelen af. In 1994 wordt het hoogspanningsgedeelte van Holec verkocht aan Elin. Holec Power Protection wordt als zelfstandige onderneming verkocht en gaat verder onder de naam Hitec. De laag-, middenspanning en toeleveringsbedrijf HAT komen een jaar later in handen van het Zwitserse UBS.

Aan het einde van de negentiger jaren blijken de Hazemeyer activiteiten op drie verschillende plekken in Hengelo, de Kanaalstraat, de Tuindorpstraat west en oostzijde steeds meer logistieke problemen op te leveren. Ook komt er steeds meer ruimtegebrek.
Op 4 september 1996 wordt besloten de Holecbedrijven in Hengelo op een lokatie te concentreren.
Dit gebeurt onder de codenaam "Holec in One". Even zijn er plannen te verhuizen naar Almelo. Maar het wordt Westermaat Noord II. Het wordt het grootste project ooit in Hengelo gerealiseerd.

In 1997 mislukt een beursgang deels door de slechte begeleiding van de banken. Een jaar later wordt Delta te eigenaar. Dat is geen succes te noemen.

In 2000 vinden de verhuizingen naar Westermaat Noord II plaats.

In 2003 is het het Amerikaanse Eaton, dat de nieuwe eigenaar wordt van Holec. Een nieuw tijdperk breekt aan. De Amerikaanse inbreng werkt productief en heeft een positieve invloed op het personeel. Nu in 2008, ruim 100 jaar na de oprichting van Hazemeyer is er nog steeds een uitstekend bedrijf met veel kennis van dit deel van de elektrotechnische bedrijfstak.

Met zeven licentienemers in verschillende landen groeide de N.V. Hazemeyer uit tot één van de grote producenten van compacte schakelsystemen voor de ontwikkeling en de fabricage van schakelmateriaal voor middenspanning.

De produkten worden toegepast in distributienetten, de industrie, utiliteitsgebouwen en woningen.

Op 12 juli 2007 bestond men 100 jaar!!

Klik hier voor de website 100 jaar Hazemeyer met veel foto-materiaal.